Araştırma Alarm Verdi: Marketlerdeki Katkı Maddeleri Kalp Krizi ve Tansiyon Riskini Artırabilir
Gıda Koruyucuları Sağlık Riskleriyle Gündemde
Fransa’da gerçekleştirilen geniş kapsamlı yeni bir araştırma, market ürünlerinde yaygın şekilde kullanılan bazı katkı maddelerinin ciddi sağlık riskleriyle ilişkili olabileceğini ortaya çıkardı.
Araştırmaya göre, gıdalarda bakteri ve küf oluşumunu engellemek amacıyla kullanılan koruyucular:
- Yüksek tansiyon riskini yüzde 29
- Kalp krizi ve felç riskini ise yüzde 16
oranında artırabiliyor.
Çalışma ayrıca “doğal” olarak bilinen bazı koruyucu maddelerin de sanıldığı kadar masum olmayabileceğini gösterdi.
“Doğal” Koruyucular da Risk Taşıyor
Araştırmada özellikle:
- Sitrik asit
- Askorbik asit (C vitamini)
- Sodyum askorbat
- Biberiye özleri
gibi antioksidan koruyucular incelendi.
Bilim insanları, bu maddelerin yüksek tüketiminin yüksek tansiyon riskini yüzde 22 artırabileceğini belirtti.
Paris’teki Fransa Ulusal Sağlık ve Tıbbi Araştırma Enstitüsü’nde görev yapan araştırma direktörü Mathilde Touvier, doğal yollarla besinlerde bulunan maddeler ile endüstriyel olarak eklenen versiyonların aynı etkiye sahip olmayabileceğini söyledi.
Touvier, özellikle kimyasal yollarla üretilen katkı maddelerinin sağlık üzerindeki etkilerinin farklı değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Araştırma 112 Binden Fazla Kişiyi İnceledi
European Heart Journal dergisinde yayımlanan çalışma kapsamında 112 binden fazla kişinin verileri analiz edildi.
Katılımcılar:
- Tükettikleri yiyecekleri marka bazında kaydetti
- Beslenme alışkanlıklarını düzenli olarak bildirdi
- Uzun vadeli sağlık verileriyle takip edildi
Araştırmacılar, toplam 58 farklı koruyucunun etkisini değerlendirdi.
Bunlardan en az yüzde 10 oranında tüketilen 17 katkı maddesi detaylı şekilde incelendi.
En Riskli Koruyucular Açıklandı
Araştırmada yüksek tansiyonla bağlantılı bulunan maddeler arasında şunlar yer aldı:
Antioksidan olmayan koruyucular
- Potasyum sorbat
- Potasyum metabisülfit
- Sodyum nitrit
Antioksidan koruyucular
- Askorbik asit
- Sodyum askorbat
- Sodyum eritrobat
- Sitrik asit
- Biberiye özleri
Özellikle sodyum nitrit gibi maddelerin:
- Pastırma
- Salam
- Sosis
- Jambon
- Şarküteri ürünleri
gibi işlenmiş etlerde yoğun şekilde kullanıldığı belirtildi.
Ultra İşlenmiş Gıdalar Yeniden Tartışılıyor
Araştırma, ultra işlenmiş gıdaların sağlık üzerindeki etkilerine dair tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.
Uzmanlara göre ultra işlenmiş ürünler daha önce de:
- Obezite
- Tip 2 diyabet
- Uyku bozuklukları
- Kalp-damar hastalıkları
ile ilişkilendirilmişti.
İngiliz Kalp Vakfı Beslenme Lideri Tracy Parker, yeni çalışmanın özellikle katkı maddelerini tek tek incelemesi açısından önemli olduğunu belirtti.
Uzmanlardan “İşlenmemiş Gıda” Uyarısı
Araştırmacılar, tamamen belirli bir gıda grubunu yasaklamaktan ziyade daha doğal beslenme modelinin önemine dikkat çekiyor.
Uzmanların önerileri arasında:
- Taze ürünlerin tercih edilmesi
- Minimum işlenmiş gıdaların tüketilmesi
- Katkı maddesi yoğun ürünlerin azaltılması
- Dondurulmuş ama katkısız ürünlerin tercih edilmesi
yer alıyor.
Aynı Katkı Maddeleri Daha Önce Kanser ve Diyabetle de İlişkilendirilmişti
Araştırma ekibinin daha önce yaptığı çalışmalarda benzer koruyucuların:
- Kanser riskini yüzde 32
- Tip 2 diyabet riskini yüzde 49
oranında artırabileceği belirtilmişti.
Özellikle:
- Nitritler
- Nitratlar
- Sorbatlar
- Sülfür bazlı koruyucular
dikkat çeken maddeler arasında yer alıyor.
Araştırma Kesin Sonuç Vermiyor Ama Güçlü Sinyaller İçeriyor
Bilim insanları, çalışmanın gözlemsel olduğunu ve doğrudan neden-sonuç ilişkisi kanıtlamadığını vurguluyor.
Bununla birlikte araştırmada:
- Yaş
- Sigara kullanımı
- Vücut kitle indeksi
- Fiziksel aktivite
- Genel beslenme düzeni
gibi birçok faktörün dikkate alındığı belirtildi.
Uzmanlara göre sonuçlar, katkı maddelerinin uzun vadeli sağlık etkilerinin daha kapsamlı araştırılması gerektiğini gösteriyor.
Sonuç
Yeni araştırma, market raflarında sıkça bulunan katkı maddelerinin yalnızca gıdaların raf ömrünü uzatmakla kalmayıp sağlık üzerinde de önemli etkiler oluşturabileceğini ortaya koydu.
Özellikle yüksek tansiyon, kalp krizi ve felç gibi ciddi rahatsızlıklarla ilişkilendirilen koruyucular, işlenmiş gıda tüketimi konusundaki endişeleri artırıyor.
Uzmanlar ise daha doğal, taze ve minimum işlenmiş beslenme alışkanlıklarının önemine dikkat çekiyor.
SSS
Hangi katkı maddeleri riskli bulundu?
Potasyum sorbat, sodyum nitrit, askorbik asit ve sitrik asit gibi bazı koruyucular yüksek tansiyon ve kalp hastalıklarıyla ilişkilendirildi.
Araştırma hangi ülkede yapıldı?
Araştırma Fransa’da yürütüldü ve 112 binden fazla kişinin verileri incelendi.
Katkı maddeleri kesin olarak hastalık yapıyor mu?
Hayır. Araştırma gözlemsel olduğu için kesin neden-sonuç ilişkisi kurmuyor ancak güçlü bağlantılar ortaya koyuyor.
Ultra işlenmiş gıdalar neden riskli görülüyor?
Bu ürünler genellikle yüksek miktarda katkı maddesi, tuz, şeker ve yağ içeriyor.
Uzmanlar ne öneriyor?
Taze, minimum işlenmiş ve katkı maddesi düşük besinlerin tercih edilmesi öneriliyor.
